السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)

37

تفسير هدايت (فارسى)

( هاء ) در كلمهء ( ينصره ) به دو معنى باز مىگردد : يا به پيامبر ما محمد ( ص ) يا به « من كسى » جملهء ( مَنْ كانَ يَظُنُّ أَنْ لَنْ يَنْصُرَهُ اللَّهُ - كسى كه مىپندارد خدا ياريش نخواهد كرد ) . در حالت اوّل معنى چنين مىشود : همانا آن كسى كه بر محمد ( ص ) و آنچه به رسالت خدا آورده است كينه مىورزد و در پيامبرى ، او شك مىكند ، و اعتقاد ندارد كه خدا يارى دهندهء به او در دنيا و آخرت است ، هر چه مىتواند بكوشد و براى مقصود خود هر حيله‌اى را بيازمايد حتى اگر اين كار مستلزم آن باشد كه ريسمانى از بالا بياويزد و خود را با آن به دار زند ، سپس بنگرد كه آيا مىتواند با جلوگيرى از پيامبر خدا يا جلوگيرى از رسالت او در برابر ارادهء خدا بستيزد و بدين گونه كينه و گمان بد خود را شفا بخشد ؟ امّا در حالت دوم معنى آيه اين است كه خداى سبحان به انسان يارى مىكند و او را نگه مىدارد و در دنيا و آخرت به دو كمك مىكند . هر كس جز اين مىپندارد ، و هر چه مىخواهد مىكند حتّى اگر خواسته باشد خود را خفه كند ( با كشاندن ريسمانى به آسمان و سپس بريدن آن ) ، بيگمان نمىتواند كه در برابر قدرت خدا بستيزد ، و اقدام و كينهء او را بر خدا دسترسى نيست . شايد اين آيه متضمّن ستيزهء ناتوانمندانهء بشر باشد ، زيرا وقتى بعضى در قدرت خدا شك كنند بايستى از قلمرو حكمروايى و ملكوت خدا و از سنّتها و قوانين ثابت او كه هر چيزى بدان تسليم است و آنان از تسليم بدان اكراه دارند نيز بيرون روند ، و آن گاه - پس از آن كه تمام امكانات و دانشهاى خود را بدين منظور به كار گرفتند - بنگرند كه آيا توانسته‌اند از حكمروايى خدا بيرون روند ، يا از قوانين مادّى و معنوى زندگى رسته‌اند ، بدين گونه است كه خشم برخاسته از نادانى آنها نسبت به ارادهء خدا و سنّتهاى او كه براى مصلحت آنها وضع شده فرو مىنشيند ، سنّتهايى كه بر آنان واجب است به موجب آنها عمل كنند و خدا را بر آن سنّتها شكر گزارند زيرا مهمترين مظاهر رحمت خدا نسبت به بندگان اويند . پس معنى آيه چنين مىشود : / 38 با ريسمانى خود را به آسمان بركشند ، آيا بر اين كار توانايند ؟ خدا